Module 1: “About Stress & Burn-Out”

1.1 Wat is een burn-out eigenlijk?

Iedereen kent wel iemand die ooit overspannen is geweest of een burn-out heeft gehad. Maar wat is dat eigenlijk?
Wat gebeurd er in je lijf en in je geest? En hoe weet je of je een burn-out hebt, (gewoon) gestrest bent of overspannen?
In deze module zal ik je de belangrijkste kennis geven: het leren (H)ERKENNEN.

Soms kan je twijfelen of je een burn-out hebt of last hebt van stress. Veel signalen kunnen we vaak wegwuiven als lichamelijke klachten die niks te maken hebben met stress.
Kennis is de 1e stap!

Als je de signalen herkent en erkent kan je op tijd reageren en een burn-out voorkomen. Voorkomen is beter dan genezen. Een flinke burn-out kan zomaar 2 jaar duren.

Fase 1: Stress. Positieve stress is goed voor ons, maar langdurige negatieve stress en geen actie (er iets aan doen) kan leiden tot fase 2.

Fase 2: Chronische stress. De balans tussen draagkracht en draaglast is verstoord. Lichamelijke en mentale stressklachten treden op. Geen tijdige actie kan leiden tot fase 3.

Fase 3: Overspannen. Er zijn nu geen of te korte momenten van ontspanning en herstel. Er is sprake van continu “aan” staan. De hoeveelheid en intensiteit van stressklachten neemt toe. Geen tijdige actie kan leiden tot fase 4.

Fase 4: Burn-out. Lichamelijke, emotionele en psychische uitputtingstoestand met een groot aantal klachten. Er is sprake van (zeer) langdurige uitval.

In deze driehoek zie je hoe stress kan leiden tot een burn-out. Er is “gezonde” stress en “ongezonde” stress. Gezonde stress is prima.
Dat is de stress die je voelt vlak voor een examen, optreden of iets wat je spannend vindt om te doen.

Stress brengt je lichaam in staat van paraatheid waarbij Adrenaline vrij komt. Hier moet je lichaam ook weer van kunnen herstellen. Op het moment dat stress te lang duurt heeft je lichaam te weinig tijd om te herstellen en wordt het ongezonde stress.

OEFENING

Opdracht:

1. Teken de driehoek in je journal.
2. Op welk niveau in de driehoek zit jij nu?
3. Omschrijf je gevoel en emoties en alles wat er bij hoort.

1.2 Burn-out of depressie?

Een burn-out is duidelijk verschillend van een depressie: een burn-out is in eerste instantie een ‘energiestoornis’ en een depressie een ‘stemmingsstoornis’.

Een burn-out, overspannenheid en een depressie hebben vergelijkbare symptomen, maar andere oorzaken. In de wetenschappelijke literatuur wordt een burn-out duidelijk onderscheiden van een depressie. Neurobiologisch komt een burn-out meer overeen met het chronische-vermoeidheidssyndroom dan met een depressie. Bij een depressie speelt de neurotransmitter serotonine een grote rol. De klachten zijn in 1e instantie niet zo opvallend maar kunnen voor serieuze problemen zorgen.

De klachten zijn een teken dat de energiegrens is bereikt. Herken jij deze signalen?

30 signalen van een Burn-out:

• Opgejaagd gevoel
• Slecht slapen
• Hoofdpijn/migraine
• Nergens zin in hebben
• Concentratieproblemen
• Schuldgevoel
• Oververmoeid
• Niet kunnen genieten
• Niet kunnen ontspannen
• Depressieve gevoelens
• Vaak verkouden, vaak grieperig
• Piekeren
• Snel geïrriteerd
• Schouder- en nekklachten
• Spanning voelen in je lijf
• Pijnlijke spieren
• Lage rugpijn
• Buikpijn of last van je maag
• Duizeligheid
• Onverschilligheid
• Faalangst
• Uitval van ledematen
• Veel zweten
• Hormonale schommelingen
• Verkeerde ademhaling
• Haaruitval
• Schaamte
• Wantrouwen
• Machteloosheid
• Gedragsveranderingen

OEFENING

Opdracht:
Maak een checklist. Schrijf de signalen op die jij herkent.
Het kan zijn dat je ook nog andere signalen ervaart. Schrijf die ook op.
Dit lijstje gaan we aan het eind van de training in Module 5 weer bekijken.

1.3 De acceptatie

De eerste stap is dus het herkennen van de signalen. Daarna komt misschien wel het moeilijkste: het accepteren van de situatie. Juist het accepteren van een burn-out zorgt voor de start van het herstel. Dit is de tweede stap.

Het toch door willen gaan ondanks alle lichamelijke en mentale klachten is een duidelijk kenmerk. Het is belangrijk dat je dat bij jezelf ontdekt en ziet. De overgang vanuit de actiemodus naar rust en ontspanning is enorm en daardoor voor veel mensen heel lastig te accepteren. Juist dat accepteren gaat ervoor zorgen dat je een rustpunt gaat vinden waar vanuit je verder kunt.

Hoe vaak zeggen we dat het goed gaat terwijl we zelf wel beter weten? Hoe vaak denk jij: “ach er zijn ergere dingen?”. Eigenlijk zit je dan in de ontkenningsfase en wil je de realiteit niet onder ogen zien omdat je dan zou moeten toegeven dat je hebt gefaald. Het blijft heel moeilijk om toe te geven dat het je niet lukt.

Maar LET OP:
als je niet of moeilijk kunt accepteren dat je “ziek” aan het worden bent en ervoor kiest door te gaan dan gaat het fout. Dan grijpt je lichaam in en kun je niet meer kiezen, dan kiest je systeem!

Het begint met kleine stapjes.

OEFENING

Ademhaling
Creëer rust met ademhalingsoefeningen, yoga of meditatie. Vroeger vond ik dit raar en vreemd. Nu denk ik daar echt anders over.
Even lekker zuchten is al zo fijn. Als ik merk dat ik een onrustig gevoel van binnen krijg doe ik een hele simpele zucht-oefening. Ik ga lekker zitten en ontspan mijn schouders. Ik haal dan diep adem door mijn neus en blaas uit via mijn mond.
Dat doe ik 5 keer voor een instant ontspanning. Probeer ook de ruimte tussen de ademhalingen te rekken. Adem na 5x weer gewoon.

P.S. het werkt ook goed voordat je een lastig telefoontje moet plegen.

Opdracht
Schrijf op wanneer jij de zucht-oefening hebt gebruikt en wat het effect ervan was.

1.4 Activeer jouw brein!

Om je brein te activeren is het belangrijk dat je uit de routine stapt. Je hebt inmiddels al veel dingen gedaan die niet binnen jouw routine liggen. Dus dat is heel goed. Routine is een soort automatische piloot. Hier wordt je brein lui van en is er geen ruimte om open te staan voor veranderingen. We zullen jouw brein eens wakker schudden!

OEFENINGEN

Opdracht 1
Probeer het eens uit en laat je brein werken! Schrijf in je journal wat je hebt gedaan.

• Ga eens aan de andere kant van het bed slapen.
• Neem ’s avonds een douche in plaats van ’s morgens.
• Maak een wandeling voordat je gaat werken.
• Loop niet bellend door het huis maar ga naar buiten.
• Probeer eens een ander recept uit.
• Neem een hartig toetje in plaats van zoet.

Ik denk dat je begrijpt wat ik bedoel. Doe dingen op een andere manier en voel wat dat voor je doet.

Teken een voorwerp ondersteboven

Kleurvlekken van mosplantjes